Bijstand — zasiłek socjalny z gminy i o czym trzeba wiedzieć wcześniej

Bijstand to zasiłek socjalny wypłacany przez gminę osobom, które nie mają z czego żyć i nie przysługują im inne świadczenia. To ostatnia siatka bezpieczeństwa w holenderskim systemie — wchodzi wtedy, gdy skończył się zasiłek dla bezrobotnych albo nigdy się nie należał.

Najpierw ostrzeżenie, którego nikt zwykle nie podaje

Jako obywatel Polski masz w Holandii prawo pobytu, ale nie jest ono bezwarunkowe przez pierwsze lata. Prawo unijne pozwala państwu ocenić, czy osoba nieaktywna zawodowo nie stanowi nadmiernego obciążenia dla systemu pomocy społecznej.

W praktyce oznacza to, że skorzystanie z bijstand we wczesnym okresie pobytu może uruchomić przegląd prawa pobytu przez IND. Ocena jest indywidualna — bierze się pod uwagę, jak długo tu jesteś, ile przepracowałeś, czy sytuacja jest przejściowa i jaka jest Twoja więź z krajem. Krótkie wsparcie po latach pracy to zupełnie inna sprawa niż wniosek złożony trzy miesiące po przyjeździe.

Reklama

To nie jest powód, żeby nie prosić o pomoc, gdy jej potrzebujesz. To powód, żeby wiedzieć o tym wcześniej i zapytać w gminie albo w Juridisch Loket o skutki przed złożeniem wniosku — a nie dowiadywać się po fakcie.

Jeśli pracowałeś w Holandii i zachowałeś status pracownika (na przykład jesteś zarejestrowany jako poszukujący pracy po zwolnieniu), Twoja pozycja jest znacznie mocniejsza. Warto to w rozmowie z gminą powiedzieć wprost.

Kto może dostać

• Masz ukończone 18 lat i legalnie mieszkasz w Holandii
• Twój dochód jest niższy od minimum socjalnego
• Twój majątek nie przekracza progu — liczą się oszczędności, samochód ponad pewną wartość, nieruchomości także w Polsce
• Nie przysługuje Ci inne świadczenie (najpierw WW, potem dopiero bijstand)

Majątek w Polsce się liczy. Mieszkanie, działka, oszczędności — gmina o to pyta i ma prawo weryfikować. Zatajenie kończy się żądaniem zwrotu z karą, a przy większych kwotach zawiadomieniem do prokuratury.

Ile i od czego zależy

Wysokość jest ustawowa i zależy od sytuacji: osoba samotna dostaje mniej niż para, osoba z dziećmi więcej. Kwoty zmieniają się dwa razy w roku — sprawdź aktualne w swojej gminie.

Działa też kostendelersnorm: jeśli mieszkasz z dorosłymi osobami, które dzielą z Tobą koszty, zasiłek jest odpowiednio niższy. To zaskakuje ludzi mieszkających w pokojach i kwaterach — zgłoś rzeczywisty układ mieszkaniowy, bo gmina i tak to sprawdzi w rejestrze.

Obowiązki — i one są egzekwowane

• Szukanie pracy i przyjęcie odpowiedniej oferty. Zakres „odpowiedniej" jest tu szerszy niż przy WW.
• Zgłaszanie każdej zmiany: dochodu, pracy dorywczej, wprowadzenia się kogoś, wyjazdu, spadku.
• Ograniczenia wyjazdów za granicę — dopuszczalna liczba dni w roku jest ściśle określona i mała. Wyjazd do Polski na dłużej bez zgody kończy się wstrzymaniem świadczenia.
• Tegenprestatie — gmina może wymagać świadczenia w zamian: wolontariatu albo udziału w programie aktywizacyjnym.
• Współpraca w programach szkoleniowych i kursach języka.

Gminy prowadzą kontrole, także wizyty w domu. Wszystko, co zgłaszasz, powinno być prawdziwe i udokumentowane.

Bijzondere bijstand — o tym mało kto wie

To osobne świadczenie na konkretne, jednorazowe wydatki, których nie da się pokryć z niskiego dochodu. Może dotyczyć m.in. kosztów przeprowadzki, wyposażenia mieszkania, opłat prawnych, okularów czy leczenia poza podstawowym pakietem.

Nie trzeba pobierać bijstand, żeby o nie wystąpić — wystarczy niski dochód. To najczęściej pomijana forma pomocy w Holandii.

Wiele gmin ma też własne programy dla rodzin o niskich dochodach: dopłaty do sportu i zajęć dla dzieci, wyprawka szkolna, zniżki na komunikację, ubezpieczenie zdrowotne na warunkach gminnych. Zapytaj w gminie wprost, co przysługuje przy Twoim dochodzie — te programy prawie nigdy nie są reklamowane.

Jak złożyć wniosek

1. Zgłoś się do gminy albo, w części gmin, przez werk.nl.
2. Przygotuj: dokument tożsamości, BSN, wyciągi ze wszystkich kont (także polskich, zwykle za kilka miesięcy), umowę najmu, informacje o dochodach i majątku.
3. Rozmowa z pracownikiem gminy i ocena sytuacji.
4. Decyzja w ciągu ustawowego terminu; przy trudnej sytuacji można wystąpić o zaliczkę na czas rozpatrywania.

Od decyzji odmownej przysługuje sprzeciw w ciągu sześciu tygodni. Warto z niego korzystać — sporo odmów wynika z niepełnych danych, a nie z braku prawa.

Zanim złożysz — sprawdź inne drogi

• WW — jeśli straciłeś pracę, najpierw ono; patrz Zasiłek WW
• Toeslagi — zorgtoeslag i huurtoeslag przy niskim dochodzie; zgłoś spadek dochodu od razu
• Pomoc przy długach — bezpłatna w gminie; patrz Długi i komornik
• Voedselbank — pomoc żywnościowa, doraźnie i bez skutków pobytowych

Poradnik ma charakter informacyjny. Zasady i kwoty ustala gmina w granicach ustawy; skutki pobytowe oceniane są indywidualnie. Przed złożeniem wniosku warto skonsultować sytuację z Juridisch Loket.