Śmierć bliskiej osoby w Holandii — co trzeba załatwić i w jakim terminie

Jeśli czytasz to teraz, bo ktoś Ci umarł — przykro nam. Ten tekst jest napisany tak, żeby dało się z niego korzystać w takim stanie: po kolei, bez ozdobników, z terminami wypisanymi wprost. Nie musisz robić wszystkiego dzisiaj. Pilne są tylko pierwsze trzy punkty.

Pierwsze godziny

1. Wezwij lekarza. W domu — lekarza rodzinnego, a po godzinach dyżurną przychodnię (huisartsenpost). Zgon musi stwierdzić lekarz i wystawić dokument (verklaring van overlijden). Bez tego nic dalej nie ruszy. W szpitalu i domu opieki robi to personel.
2. Zadzwoń do zakładu pogrzebowego (uitvaartonderneming). W Holandii to on prowadzi całą sprawę: zabiera ciało, zgłasza zgon w gminie, załatwia dokumenty i organizuje pochówek albo przewóz. Zakłady działają całą dobę. Jeśli zmarły miał polisę pogrzebową, zadzwoń najpierw do ubezpieczyciela — może mieć własny zakład i wskazać, kogo wezwać.
3. Nie podpisuj niczego w pośpiechu. Masz prawo zapytać o kosztorys przed podjęciem decyzji i masz prawo wybrać inny zakład. To jest branża, w której pierwsza propozycja bywa najdroższa.

Jeśli śmierć była nagła, nienaturalna albo nie wiadomo, co się stało — dzwoń na 112. Wtedy sprawę bada lekarz sądowy i prokurator, a formalności potrwają dłużej.

Zgłoszenie zgonu i akt zgonu

Zgon zgłasza się w gminie, w której nastąpił — zwykle w ciągu kilku dni roboczych i zwykle robi to za Ciebie zakład pogrzebowy. Gmina wystawia akt zgonu (akte van overlijden) i zezwolenie na pochówek lub kremację.

Reklama

Zamów od razu kilka odpisów aktu zgonu — będą potrzebne bankowi, ubezpieczycielom, pracodawcy, wynajmującemu i polskim urzędom. Dopłata za dodatkowe egzemplarze jest niewielka, a zamawianie ich potem, pojedynczo, jest wyjątkowo męczące.

Poproś o odpis wielojęzyczny albo wielojęzyczny formularz standardowy. Dzięki temu akt zadziała w Polsce bez tłumaczenia przysięgłego i bez apostille — patrz Tłumaczenia i apostille.

Pogrzeb w Holandii czy przewóz do Polski

To jest decyzja, którą trzeba podjąć szybko, bo od niej zależy wszystko dalej.

Pochówek lub kremacja w Holandii

Ceremonia odbywa się zwykle w ciągu kilku–kilkunastu dni od zgonu. Groby w Holandii są w większości dzierżawione na czas określony, z opłatą przedłużaną co kilkanaście lat — zapytaj o to wprost, bo dla polskiej rodziny bywa to zaskoczeniem.

Przewóz ciała lub prochów do Polski

To rozwiązanie wybiera większość polskich rodzin. Zajmuje się nim wyspecjalizowany zakład pogrzebowy — szukaj takiego, który ma doświadczenie w transporcie międzynarodowym, bo procedura wymaga dokumentów przewozowych, odpowiedniej trumny i zgód.

W sprawę włącza się konsulat RP: wydaje zaświadczenie potrzebne do przewozu zwłok. Skontaktuj się z nim od razu, bo to często najdłuższy element układanki.

Przewóz prochów po kremacji jest znacznie tańszy i prostszy niż transport ciała. Jeśli rodzina to dopuszcza, warto o tym wiedzieć, zanim koszty przesądzą sprawę za Was.

Koszty i kto je pokrywa

Pogrzeb w Holandii jest drogi, a transport międzynarodowy dokłada swoje. Sprawdź po kolei:

• Polisa pogrzebowa (uitvaartverzekering) — bardzo popularna w Holandii. Sprawdź papiery i konto zmarłego pod kątem takiej składki. Uwaga: część polis wypłaca ustaloną kwotę, a część zapewnia usługę w naturze i wtedy trzeba korzystać z ich zakładu.
• Ubezpieczenie przez pracodawcę lub agencję — przy śmierci w czasie zatrudnienia bywa świadczenie; zapytaj pracodawcę.
• Wypadek przy pracy lub wypadek drogowy — wtedy w grę wchodzi odszkodowanie od ubezpieczyciela sprawcy.
• Brak środków — jeśli nie ma z czego pokryć pogrzebu i nie ma majątku, koszty przejmuje gmina (gemeentelijke uitvaart). To rozwiązanie ostateczne i gmina decyduje wtedy o formie pochówku.

Nie płać z własnej kieszeni, zanim nie sprawdzisz spadku. To prowadzi do następnego punktu, najważniejszego finansowo.

Spadek — uwaga, tu można stracić najwięcej

W Holandii spadkobierca ma trzy możliwości i to jest decyzja, której nie wolno podjąć przez przypadek:

• Przyjęcie wprost (zuiver aanvaarden) — dziedziczysz majątek razem z długami, także ponad wartość spadku, czyli z własnej kieszeni.
• Przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza (beneficiair aanvaarden) — długi spłacane są tylko do wysokości majątku. Bezpieczna droga, gdy nie wiesz, jak wyglądały finanse zmarłego.
• Odrzucenie (verwerpen) — nie bierzesz nic, ale i nie odpowiadasz za długi.

Uwaga na pułapkę: zabranie rzeczy zmarłego, opłacenie jego rachunków z jego konta albo opróżnienie mieszkania potrafi zostać uznane za zachowanie się jak spadkobierca, czyli za przyjęcie spadku wprost — razem z długami. Jeśli podejrzewasz, że mogą być długi, najpierw idź do notariusza albo Juridisch Loket, a dopiero potem cokolwiek ruszaj.

Oświadczenie o przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza lub odrzuceniu składa się w sądzie rejonowym; obowiązują terminy.

Kogo powiadomić po pogrzebie

Gmina automatycznie przekazuje informację o zgonie części instytucji publicznych, ale nie wszystkim. Zrób listę i odhaczaj:

• Bank — konta, karty, polecenia zapłaty, kredyty
• Ubezpieczyciel zdrowotny i pozostałe ubezpieczenia
• Pracodawca lub agencja — wypłata końcowa, wczasowe, nadgodziny
• Fundusz emerytalny (pensioenfonds) — bywa świadczenie dla partnera i dzieci
• SVB i UWV — świadczenia rodzinne i socjalne
• Belastingdienst — podatki i dodatki (nadpłacone trzeba będzie zwrócić)
• Wynajmujący, dostawcy prądu, gazu, internetu, abonamenty
• Polski ZUS, jeśli zmarły pobierał świadczenia

Nie zwlekaj z dodatkami. Toeslagi wypłacone po śmierci trzeba zwrócić, a im dłużej płyną, tym większa kwota do oddania.

Rejestracja zgonu w Polsce

Holenderski akt zgonu warto umiejscowić w polskim USC (wpisać do polskich rejestrów). Bez tego polskie urzędy, ZUS i sprawy spadkowe w Polsce będą się zacinać. Załatwia się to przez konsulat albo bezpośrednio w USC — z odpisem wielojęzycznym idzie to najsprawniej.

Gdzie szukać pomocy

• Juridisch Loket — bezpłatna porada prawna, w tym w sprawach spadkowych
• Notariusz — przy majątku, nieruchomości albo podejrzeniu długów; pierwsza rozmowa bywa bezpłatna
• Konsulat RP — dokumenty do przewozu, sprawy obywatelskie
• Gmina — gdy nie ma środków na pogrzeb

Poradnik ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. Terminy i procedury bywają różne w zależności od gminy i okoliczności zgonu.