Urlopy przy dziecku w Holandii — macierzyński, partnerski i rodzicielski

Holenderski system urlopów przy dziecku jest rozbudowany, ale ma jedną cechę, która zaskakuje: o większość urlopów trzeba wystąpić samemu i z wyprzedzeniem. Pracodawca nie ma obowiązku o nich przypominać, a część uprawnień przepada, jeśli nie wykorzysta się ich w określonym czasie.

Poniżej wszystko po kolei — z zaznaczeniem, kto płaci, bo to bywa niejasne.

Matka: urlop przed porodem i po porodzie

Składa się z dwóch części, liczonych razem:

Reklama

• Zwangerschapsverlof — urlop przed porodem, zaczynasz go na kilka tygodni przed terminem
• Bevallingsverlof — urlop po porodzie

Łącznie przysługuje co najmniej 16 tygodni. Jeśli poród nastąpi po terminie, urlop po porodzie nie ulega skróceniu.

Wynagrodzenie to 100% dziennej podstawy, wypłacane przez UWV (zwykle za pośrednictwem pracodawcy). Obowiązuje górna granica podstawy — sprawdź aktualną, jeśli zarabiasz powyżej średniej.

Przy ciąży mnogiej i przy hospitalizacji dziecka urlop się wydłuża.

Prowadzisz własną działalność? Przysługuje osobne świadczenie dla samozatrudnionych matek, wypłacane przez UWV — trzeba o nie wystąpić, nie przychodzi samo.

Partner: dwa osobne urlopy

To jest miejsce, w którym najczęściej coś przepada, bo urlopy są dwa i mają różne zasady.

• Geboorteverlof — bezpośrednio po porodzie, w wymiarze tygodnia pracy, płatne w pełni przez pracodawcę.
• Aanvullend geboorteverlof — dodatkowe pięć tygodni, płatne w 70% przez UWV. Trzeba je wykorzystać w ciągu pierwszego półrocza życia dziecka i wystąpić o nie przez pracodawcę.

To drugie przepada, jeśli się o nie nie wystąpi. Zapytaj pracodawcę jeszcze przed porodem, żeby mieć to załatwione.

Urlop rodzicielski (ouderschapsverlof)

Przysługuje każdemu z rodziców osobno, na każde dziecko, do ukończenia przez nie ósmego roku życia. Wymiar to 26-krotność tygodniowego czasu pracy — przy pełnym etacie odpowiada to około 26 tygodniom.

Zasadniczo jest bezpłatny, ale z ważnym wyjątkiem:

Pierwsze 9 tygodni jest płatne w 70% przez UWV — pod warunkiem, że wykorzystasz je w pierwszym roku życia dziecka. Po tym terminie pozostają te tygodnie do wykorzystania, ale już bez wynagrodzenia.

Urlop można brać elastycznie: w całości, w częściach albo jako stałe skrócenie tygodnia pracy (na przykład wolny piątek przez wiele miesięcy). Wniosek składa się na piśmie z wyprzedzeniem — pracodawca może zmienić rozłożenie tylko z ważnych powodów, ale nie może odmówić samego urlopu.

Urlopy, o których mało kto wie

• Calamiteitenverlof — krótki urlop na nagłe sytuacje: chore dziecko, awaria, pilna sprawa rodzinna. Płatny, liczony w godzinach lub dniach.
• Kortdurend zorgverlof — krótkotrwała opieka nad chorym bliskim; wymiar roczny liczony od czasu pracy, częściowo płatny.
• Langdurend zorgverlof — długotrwała opieka nad ciężko chorym bliskim; bezpłatny, ale chroni miejsce pracy.
• Adoptie- en pleegzorgverlof — przy adopcji i pieczy zastępczej, płatny przez UWV.

„Bliski" obejmuje nie tylko rodzinę — także osobę, z którą łączy Cię bliska relacja i która jest zależna od Twojej pomocy.

Praktycznie

• Zgłoś ciążę pracodawcy z wyprzedzeniem — potrzebne jest zaświadczenie od położnej z terminem porodu.
• Wnioski składaj na piśmie (wystarczy mail) i zachowuj potwierdzenia.
• Sprawdź układ zbiorowy (CAO) — wiele branż daje więcej niż minimum ustawowe, na przykład wyższy procent przy urlopie rodzicielskim. To pierwsza rzecz do sprawdzenia.
• Pracujesz przez agencję? Uprawnienia zależą od fazy zatrudnienia — patrz Fazy A, B i C.
• Urlop wypoczynkowy naliczasz dalej w czasie urlopów związanych z dzieckiem.

Po urodzeniu dziecka — formalności

Zgłoszenie narodzin w gminie w ciągu trzech dni roboczych, uznanie ojcostwa (najlepiej jeszcze w ciąży), zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego i wniosek o świadczenia. Wszystko opisujemy w poradniku Ciąża i poród w Holandii, a świadczenia w Zasiłek na dziecko.

Przy powrocie do pracy sprawdź też dopłatę do żłobka — jest znaczna i zależy od dochodu obojga rodziców.

Poradnik ma charakter informacyjny. Wymiary i procenty wynikają z ustawy, ale układ zbiorowy może dawać więcej; górne granice podstawy wypłat zmieniają się dwa razy w roku — sprawdź je w UWV.